სამკვიდროს მიღება გარდაცვალების შემდეგ: ვინ არის მემკვიდრე, რა მიაქვს ნოტარიუსთან და რატომ არის ექვსი თვე გადამწყვეტი

არა აუცილებლად, მაგრამ გზა რთულდება. კანონი სამკვიდროს მიღების ორ ფორმას ცნობს: განცხადება ნოტარიუსთან ექვს თვეში და ფაქტობრივი დაუფლება, როცა მემკვიდრე იმავე ვადაში ქონებას რეალურად ფლობს და მართავს, მაგალითად ბინაში ცხოვრობს, კომუნალურს იხდის, ქონებას იცავს. თუ ეს ასე იყო, ადვოკატი ფაქტობრივ დაუფლებას დოკუმენტებით ადასტურებს (ქვითრები, რეგისტრაცია მისამართზე, მოწმეები) და ნოტარიუსი ან სასამართლო მიღებულად მიიჩნევს. თუ არც განცხადება იყო და არც ფაქტობრივი ფლობა, ვადის აღდგენა სასამართლოს გავლით ხდება საპატიო მიზეზით, მაგალითად ავადმყოფობით, საზღვარგარეთ ყოფნით ან გარდაცვალების შესახებ არცოდნით, ან სხვა მემკვიდრეების წერილობითი თანხმობით, რაც უფრო სწრაფი გზაა. რაც უფრო მეტი დრო გადის, მით მძიმდება მტკიცება, ამიტომ გასული ვადა მიზეზია, რომ ადვოკატს დღესვე დაურეკოთ და არა იმისა, რომ საქმე მიატოვოთ.

ანდერძის გარეშე სამკვიდრო კანონით მემკვიდრეებს რიგითობით გადაეცემათ და ყოველი შემდეგი რიგი მხოლოდ მაშინ იღებს, როცა წინა რიგში არავინ არის ან ყველამ უარი თქვა. პირველ რიგში არიან გარდაცვლილის შვილები (მათ შორის ნაშვილები და გარდაცვალების შემდეგ დაბადებული), მეუღლე და მშობლები, და ისინი სამკვიდროს თანაბარი წილებით იყოფენ; გარდაცვლილი შვილის წილს მისი შვილები, ანუ შვილიშვილები, იღებენ. შემდეგ რიგებში დები და ძმები, ბებია და ბაბუა, ბიძები და მამიდები და ასე შემდეგ. მეუღლის წილი ცალკე საკითხია: ქორწინებაში შეძენილი ქონების ნახევარი თავიდანვე მეუღლისაა და სამკვიდროში არ შედის, სამკვიდროს კი მხოლოდ მეორე ნახევარი იყოფა, მეუღლის ჩათვლით. ადვოკატი პირველ საუბარზე მემკვიდრეთა სქემას ადგენს და ხშირად აღმოჩნდება, რომ მემკვიდრე მეტია, ვიდრე ოჯახი ფიქრობდა, მაგალითად პირველი ქორწინების შვილი ან გარდაცვლილი ძმის შვილები.

შეუძლია. განცხადებას ნოტარიუსთან მის ნაცვლად წარმომადგენელი შეიტანს ნოტარიული მინდობილობით, რომელიც საზღვარგარეთ სამი გზით ფორმდება: საქართველოს საკონსულოში, ადგილობრივ ნოტარიუსთან აპოსტილითა და თარგმანით, ან, სადაც ეს დაშვებულია, ქართველ ნოტარიუსთან დისტანციურად. მინდობილობაში ზუსტად წერია, რომ წარმომადგენელს სამკვიდროს მიღების, უარის თქმის, მოწმობის აღებისა და რეგისტრაციის უფლება აქვს, თორემ ნოტარიუსი მას არ მიიღებს. ვადა იგივე ექვსი თვეა, ამიტომ მინდობილობას უცხოეთიდან გზაში რამდენიმე კვირა მიაქვს და მას გარდაცვალებისთანავე ვიწყებთ. მემკვიდრეს, რომელსაც საქართველოში პირადი ნომერი ან დოკუმენტი აღარ აქვს, ადვოკატი ჯერ ამ საკითხს უგვარებს. სამკვიდრო მოწმობა და რეესტრის ამონაწერი შემდეგ მას საზღვარგარეთ აპოსტილით და თარგმანით მიდის, თუ იქ დასჭირდება.

საგადასახადო კოდექსი ახლო ნათესავებისგან, პირველი და მეორე რიგის მემკვიდრეების მიერ მიღებულ სამკვიდროს საშემოსავლო გადასახადისგან ათავისუფლებს; შორეული ნათესავისა და უცხო პირის მიერ მიღებული სამკვიდრო გარკვეული ზღვრის ზემოთ შეიძლება დაიბეგროს. ზუსტ პასუხს კონკრეტულ ნათესაობასა და ქონებაზე ადვოკატი ბუღალტერთან ერთად ამბობს, რადგან წესები და ზღვრები იცვლება. გაფორმების ხარჯი სამი ნაწილისგან შედგება: ნოტარიუსის მომსახურება კანონით დადგენილი ტარიფით, რომელიც ქონების ღირებულებაზეა დამოკიდებული და ნოტარიუსს ეძლევა; საჯარო რეესტრის მოსაკრებელი უძრავი ქონების რეგისტრაციისთვის, დაჩქარებული ან სტანდარტული ვადით; და ადვოკატის საფასური, რომელიც სტანდარტული საქმისთვის ფიქსირებულია და ვადის აღდგენის ან მემკვიდრეთა შორის დავის შემთხვევაში ეტაპობრივად თანხმდება. სამივეს ჯამს პირველი საუბრის შემდეგ წერილობით იღებთ. გამოსახულება დავისა: თუ მემკვიდრეები წილებზე ვერ თანხმდებიან, სამკვიდრო მოწმობა ჩერდება და საქმე სასამართლოში გადადის, რაც ბევრად ძვირია, ვიდრე მედიაცია ადვოკატთან ნოტარიუსამდე.